Onderzoek uitvoeringskosten pensioenfondsen 2019
12 september 2019

Lichte daling uitvoeringskosten pensioenfondsen in 2018, beleggingsrendementen onvoldoende

 

Voor het achtste achtereenvolgende jaar heeft LCP de uitvoeringskosten van Nederlandse pensioenfondsen in kaart gebracht. De totale kosten namen in 2018 met ruim 1% af naar ruim € 8,4 miljard. 

Ten behoeve van de 2019-editie van het rapport “Werk in uitvoering bij pensioenfondsen” hebben we de jaarverslagen van 208 pensioenfondsen geanalyseerd, inclusief 24 kringen bij zes algemeen pensioenfondsen. Gemiddeld hadden deze fondsen in 2018 een belegd pensioenvermogen van € 1.336 miljard in beheer, voor 5,8 miljoen actieve deelnemers, 3,4 miljoen pensioengerechtigden en 10,0 miljoen slapers.

Onze belangrijkste bevindingen zijn:

  • De totale pensioenbeheerkosten blijven stabiel, terwijl de gemiddelde kosten per deelnemer afnamen van € 109 in 2017 naar € 106 in 2018. De belangrijkste reden voor deze daling is het gestegen aantal deelnemers.
  • De totale vermogensbeheerkosten zijn enigszins gedaald in 2018, na de forse stijging in 2017. Deze kosten daalden met € 115 miljoen van € 7.572 miljoen naar € 7.457 miljoen. Dit betekent een daling van 0,58% naar 0,56% van het gemiddeld belegd vermogen.
  • Het gemiddelde beleggingsrendement in 2018 was -1,2% (2017: 5,8%), terwijl de betaalde prestatievergoedingen in 2018 met bijna € 2 miljard vergelijkbaar waren met 2017.
  • Ongeveer 2/3e van de pensioenfondsen rapporteert niet volledig conform de richtlijnen van de Pensioenfederatie. Er is nauwelijks vooruitgang in de mate waarin de uitvoeringskosten inhoudelijk worden verantwoord in het bestuursverslag.

Pensioenbeheerkosten
De totale pensioenbeheerkosten van deze fondsen zijn al jarenlang afgerond € 1,0 miljard. In 2018 kwamen ze uit op € 968 miljoen, wat 0,3% minder is dan in 2017.

Het is gebruikelijk om deze kosten uit te drukken in kosten per deelnemer, waarbij alleen het aantal actieven en gepensioneerden meetelt. Deze pensioenbeheerkosten per deelnemer daalden van € 109 naar € 106. De kosten per deelnemer zijn lager naarmate pensioenfondsen meer deelnemers hebben. In onderstaande figuur wordt de trend in pensioenbeheerkosten per omvang fonds getoond voor de afgelopen vijf jaren.

 

Voor alle fondsen gezamenlijk zijn de pensioenbeheerkosten per deelnemer sinds 2014 afgenomen van € 115 naar € 106. Deze daling wordt vooral veroorzaakt door de (heel) grote fondsen, met meer dan 100.000 deelnemers. Voor kleinere pensioenfondsen stegen deze kosten per deelnemer juist.

Vermogensbeheer- en transactiekosten
De totale vermogensbeheerkosten, inclusief transactiekosten, daalden met € 115 miljoen van € 7.572 miljoen in 2012 naar € 7.457 miljoen in 2018. De afname werd vooral veroorzaakt door de transactiekosten, die met € 108 miljoen daalden naar € 1,24 miljard.

De vermogensbeheerkosten worden doorgaans uitgedrukt als percentage van het gemiddeld belegde pensioenvermogen. De gemiddelde vermogensbeheerkosten namen in 2018 af naar 0,47% (2017: 0,48%) terwijl de transactiekosten ook 1 basispunt afnamen naar 0,09% (2017: 0,10%). Het is opvallend om te constateren dat 46% van de pensioenfondsen een daling van de vermogensbeheerkosten heeft gerapporteerd, met gemiddeld 0,04%, terwijl bij 54% van de fondsen een kostenstijging van gemiddeld 0,06% gerapporteerd werd. Omdat het vooral de grote fondsen waren die een afname rapporteerden, daalden de totale kosten met 0,02% naar 0,56%.

In de figuur wordt de trend in vermogensbeheerkosten (inclusief transactiekosten) van de laatste vijf jaren getoond, waarbij de fondsen gerubriceerd zijn naar belegd pensioenvermogen.

 

Sinds 2014 zijn de totale vermogensbeheerkosten (inclusief transactiekosten) afgenomen van 0,61% naar 0,56% van het belegd vermogen. De daling is het grootste bij de twee grootste pensioenfondsen, namelijk van 0,73% in 2014 naar 0,65% in 2018.

Beleggingsrendementen
Het gemiddelde beleggingsrendement in 2018 was -1,2%, waar in 2017 nog een rendement van 5,8% werd behaald. Slechts 38 pensioenfondsen (18%) rapporteerde een positief beleggingsrendement. Ondanks het slechte beleggingsjaar komt het 5-jaarsgemiddelde rendement uit op 6,5%.

Wij hebben dit jaar ook gekeken naar het technisch beleggingsresultaat van de pensioenfondsen, ofwel het behaalde beleggingsrendement ten opzichte van de benodigde rente en het effect van de wijziging van de marktrente op de pensioenverplichtingen. Door de licht gedaalde marktrente in 2018 stegen de pensioenverplichtingen met € 55 miljard. Het behaalde beleggingsrendement van -1,2% was onvoldoende om deze stijging goed te maken. Het technisch beleggingsresultaat was in 2018 gemiddeld -5,1%, waardoor het eigen vermogen van pensioenfondsen in 2018 met € 68 miljard daalde.

Kwalitatieve kostenverantwoording
Sinds 2015 onderzoeken we ook in hoeverre pensioenfondsen in het jaarverslag inhoudelijk verantwoording afleggen over de kosten die zij maken. We kijken daarbij onder andere of de drie kostenratio’s worden vermeld in het jaarverslag en op de door de Pensioenfederatie aanbevolen wijze berekend zijn, of een toelichting gegeven wordt op kostenverschillen met het vorige jaar en of het pensioenfonds de kosten heeft afgezet tegen een benchmark. Ook kijken we of in het bestuursverslag een oordeel is opgenomen over de hoogte van de kosten.

In 2018 hebben we geconstateerd dat ongeveer 2/3e van de pensioenfondsen de kostenratio’s niet rapporteert volgens de richtlijnen. Vaak worden de transactiekosten niet gerapporteerd als percentage van het gemiddeld belegde vermogen. Bij de vaststelling van de pensioenbeheerkosten per deelnemer wordt daarnaast regelmatig ten onrechte het aantal gewezen deelnemers meegenomen, of worden kosten die door de werkgever betaald worden niet als pensioenbeheerkosten gezien.

Ten slotte is het jammer om te constateren dat de kwalitatieve kostenverantwoording in de afgelopen jaren nauwelijks vooruit is gegaan. Ongeveer een derde van de pensioenfondsen legt niet uit waarom de kosten ten opzichte van een eerder jaar zijn gewijzigd, slechts een kwart van de pensioenfondsen heeft een kostenvergelijking met vergelijkbare fondsen gerapporteerd, en minder dan 15% van de jaarverslagen bevat een bestuursoordeel over het kostenniveau. Hier valt nog veel te winnen door de pensioenfondsen.

LCP Kostenbenchmark
Naast ons onderzoek naar de totale pensioenfondsenmarkt in Nederland verzorgen wij ook de LCP Kostenbenchmark voor individuele pensioenfondsen, waarmee op een groot aantal punten pensioenfondsen worden vergeleken met relevante peergroepen. De benchmark kan het fondsbestuur helpen zich een onderbouwd oordeel te vormen over de uitvoeringskosten van het pensioenfonds. Op deze pagina is meer informatie over de LCP Kostenbenchmark 2019 beschikbaar, waaronder een voorbeeldrapportage.

Voor meer informatie over het rapport of de LCP Kostenbenchmark kunt u uiteraard ook telefonisch contact met ons opnemen.


Om dit document te kunnen downloaden, vragen wij u vriendelijk onderstaand formulier in te vullen.

Aanmelden voor download(s)

Inschrijven voor LCP nieuwsberichten


 

Privacy statement

In ons Privacy statement kunt u lezen hoe wij, in overeenstemming met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), omgaan met uw persoonlijke gegevens.

Cookies on the Lane Clark & Peacock website

By using this website, you accept the use of cookies. For more information on how to manage cookies, please read our privacy policy.