Onderzoek uitvoeringskosten pensioenfondsen 2021
16 september 2021

Beter verantwoorde uitvoeringskosten pensioenfondsen voor het eerst boven € 10 miljard

Download pdf versie
 

Voor de tiende keer heeft LCP de uitvoeringskosten van Nederlandse pensioenfondsen in kaart gebracht. In deze jubileumeditie van het onderzoeksrapport is te lezen dat de totaal gerapporteerde kosten in 2020 voor het eerst meer dan € 10 miljard bedroegen, een stijging van circa 15% ten opzichte van 2019.

Ten behoeve van de 2021-editie van het rapport “Werk in uitvoering bij pensioenfondsen” hebben we de jaarverslagen van 195 pensioenfondsen geanalyseerd, inclusief 30 kringen bij 5 algemeen pensioenfondsen. Gemiddeld hadden deze fondsen in 2020 een belegd pensioenvermogen van € 1.631 miljard in beheer, voor 5,9 miljoen actieve deelnemers, 3,6 miljoen pensioengerechtigden en 9,8 miljoen slapers.

Onze belangrijkste bevindingen zijn: 

  • De totale pensioenbeheerkosten stegen met circa € 27 miljoen naar € 1.010 miljoen (+2,7%). Dit zien we ook deels terug in de gemiddelde kosten per deelnemer, die toenamen van € 106 in 2019 naar € 107 in 2020 (+1,5%). Als reden voor de stijging werd vaak de toegenomen bestuurs- en governancekosten genoemd. Ook noemden een aantal fondsen incidentele oorzaken, zoals een stijging van advieskosten, waarschijnlijk in het kader van voorbereidingen op het nieuwe pensioenstelsel. 
  • De totale vermogensbeheerkosten (inclusief transactiekosten) zijn met € 1.341 miljoen gestegen, van € 7.925 miljoen naar € 9.266 miljoen (+16,9%). Als percentage van het gemiddeld belegd vermogen zijn ze gestegen van 0,55% naar 0,57% (+3,6%). 
  • Het gemiddelde beleggingsrendement in 2020 was +8,2% (2019: +17,6%). De prestatievergoedingen, betaald door ruim een kwart van de fondsen, zijn in 2020 met bijna 38% (€ 0,8 miljard) gestegen naar in totaal bijna € 2,9 miljard. 
  • De kostenverantwoording in de jaarverslagen is behoorlijk vooruitgegaan. Duidelijk is dat de brief van de AFM uit april 2021 over de kostenverantwoording opvolging heeft gekregen. Bijna drie kwart van de pensioenfondsen rapporteert volledig conform de richtlijnen van de Pensioenfederatie. Ongeveer de helft van de fondsen voerde een benchmark uit, waarbij gezegd moet worden dat diverse fondsen daarvoor alleen gebruik maakten van door de AFM of DNB gepubliceerde cijfers. We zien dat in 2020 het aantal fondsen dat een oordeel geeft over het gerealiseerde kostenniveau ongeveer verdubbeld is ten opzichte van 2019. Dit gebeurt nu bij een derde van de fondsen.
  • Van de onderzochte pensioenfondsen voeren 24 fondsen (12%) de administratie in eigen beheer uit. De overige 171 pensioenfondsen hebben de administratie uitbesteed aan in totaal 20 verschillende pensioenuitvoerders.

 

Pensioenbeheerkosten
De totale pensioenbeheerkosten van de fondsen zijn al jarenlang afgerond € 1,0 miljard. In 2020 kwamen ze uit op € 1.010 miljoen, wat 2,7% meer is dan in 2019.

Het is gebruikelijk om deze kosten uit te drukken in kosten per deelnemer, waarbij alleen het aantal actieven en gepensioneerden meetelt. Deze pensioenbeheerkosten per deelnemer stegen van € 106 naar € 107. De kosten per deelnemer zijn lager naarmate pensioenfondsen meer deelnemers hebben. In onderstaande figuur wordt de trend in pensioenbeheerkosten per omvang fonds getoond voor de afgelopen vijf jaren.

Voor alle fondsen gezamenlijk zijn de pensioenbeheerkosten per deelnemer sinds 2016 afgenomen van € 114 naar € 107. Deze daling wordt vooral veroorzaakt door de (heel) grote fondsen, met meer dan 100.000 deelnemers. Voor kleinere pensioenfondsen stegen deze kosten per deelnemer juist.
 

Vermogensbeheer- en transactiekosten
De totale vermogensbeheerkosten, inclusief transactiekosten, stegen met € 1.341 miljoen van € 7.925 miljoen in 2019 naar € 9.266 miljoen in 2020. De stijging werd vooral veroorzaakt door de prestatievergoedingen, die met € 787 miljoen stegen naar € 2.867 miljoen. Ook de transactiekosten stegen met € 438 miljoen fors, en kwamen in 2020 uit op € 1.774 miljoen.

De vermogensbeheerkosten worden doorgaans uitgedrukt als percentage van het gemiddeld belegde pensioenvermogen. De gemiddelde vermogensbeheerkosten bleven gelijk op 0,46%, terwijl de transactiekosten in 2020 stegen van 0,09% naar 0,11%. Als reden voor de laatste stijging werd regelmatig genoemd hogere transactievolumes in 2020 en hogere spreads, veroorzaakt door de onrust op de financiële markten in 2020 door covid.

Het is opvallend om te constateren dat bijna 60% van de pensioenfondsen een daling van de vermogensbeheerkosten heeft gerapporteerd, met gemiddeld 0,03%, terwijl bij de overige fondsen een kostenstijging van gemiddeld 0,08% gerapporteerd werd. Omdat het vooral de grote fondsen waren die een toename rapporteerden, stegen de totale kosten (inclusief transactiekosten) met 0,02% naar 0,57%.

In de figuur wordt de trend in vermogensbeheerkosten (inclusief transactiekosten) van de laatste vijf jaren getoond, waarbij de fondsen gerubriceerd zijn naar belegd pensioenvermogen.

Sinds 2016 zijn de totale vermogensbeheerkosten (inclusief transactiekosten) per saldo toegenomen van 0,55% naar 0,57% van het belegd vermogen, waarmee deze weer op het niveau van 2015 liggen. Gedurende deze periode waren bij alle fondsklassen zowel kostendalingen als -stijgingen ten opzichte van het jaar ervoor.

Beleggingsrendementen
Het gemiddelde beleggingsrendement in 2020 was +8,2% (2019: +17,6%). Alle pensioenfondsen rapporteerden een positief beleggingsrendement, variërend van circa 2% tot 20%. Het 5-jaarsgemiddelde rendement komt daarmee uit op 8,3%.

Wij hebben ook weer gekeken naar het technisch beleggingsresultaat van de pensioenfondsen in 2020, ofwel het behaalde beleggingsrendement ten opzichte van de benodigde rente en het effect van de wijziging van de marktrente op de pensioenverplichtingen. Door de verder gedaalde marktrente in 2020 stegen de pensioenverplichtingen met ruim € 200 miljard. Het behaalde beleggingsrendement van +8,2% (€ 126 miljard) was op totaalniveau niet voldoende om deze stijging goed te maken. Het technisch beleggingsresultaat was in 2020 gemiddeld -4,7%, waardoor het eigen vermogen van pensioenfondsen in 2020 met per saldo circa € 77 miljard afnam.


Kwalitatieve kostenverantwoording
Sinds 2015 onderzoeken we ook in hoeverre pensioenfondsen in het jaarverslag inhoudelijk verantwoording afleggen over de kosten die zij maken. We kijken daarbij onder andere of de drie kostenratio’s worden vermeld in het jaarverslag en op de door de Pensioenfederatie aanbevolen wijze berekend zijn, of een toelichting gegeven wordt op kostenverschillen met het vorige jaar en of het pensioenfonds de kosten heeft afgezet tegen een benchmark. Ook kijken we of in het bestuursverslag een oordeel is opgenomen over de hoogte van de kosten.

De kostenverantwoording in de jaarverslagen is in 2020 behoorlijk vooruitgegaan. Duidelijk is dat de brief van de AFM (april 2021) over de kostenverantwoording opvolging heeft gekregen. We hebben geconstateerd dat steeds meer pensioenfondsen de kostenratio’s rapporteren volgens de richtlijnen. Ruim een kwart van de fondsen voldoet echter nog niet. Zo worden transactiekosten regelmatig nog niet expliciet gerapporteerd als percentage van het gemiddeld belegde vermogen, of worden de gewezen deelnemers meegenomen bij de bepaling van de pensioenbeheerkosten per deelnemer.

Een onderbouwing van de kostenverandering ten opzichte van voorgaand jaar en een vergelijking met een benchmark worden ook steeds vaker beschreven (inmiddels bij ongeveer de helft van de fondsen). Het aantal fondsen dat een oordeel geeft over het gerealiseerde kostenniveau is weliswaar verdubbeld, maar dit gebeurt nog steeds maar in een derde van de jaarverslagen. Hier valt dus nog wel wat te winnen door de pensioenfondsen.


LCP Kostenbenchmark
Naast ons onderzoek naar de totale pensioenfondsenmarkt in Nederland verzorgen wij ook de LCP Kostenbenchmark voor individuele pensioenfondsen, waarmee op een groot aantal punten pensioenfondsen worden vergeleken met relevante peergroepen. De benchmark kan het fondsbestuur helpen zich een onderbouwd oordeel te vormen over de uitvoeringskosten van het pensioenfonds. Op deze pagina is meer informatie over de LCP Kostenbenchmark 2021 beschikbaar, waaronder een voorbeeldrapportage.

Het volledige rapport “Werk in uitvoering bij pensioenfondsen 2021” kan hier worden gedownload. Voor meer informatie over het rapport of de LCP Kostenbenchmark kunt u uiteraard ook telefonisch contact met ons opnemen.

 

Cookies on the Lane Clark & Peacock website

By using this website, you accept the use of cookies. For more information on how to manage cookies, please read our privacy policy.