Grote verschillen in uitvoeringskosten pensioenfondsen
5 december 2011

Het onderzoek van LCP is gericht op de verschillende soorten uitvoeringskosten zoals die door de pensioenuitvoerders zijn gepubliceerd in de jaarverslagen 2008 tot en met 2010. Dit betreffen administratiekosten, controle- en advieskosten, accountantskosten en overige kosten. Vermogensbeheerkosten zijn niet in het onderzoek betrokken. In dit artikel wordt ingegaan op 51 kleinere pensioenfondsen waarvan het aantal deelnemers (inclusief gewezen deelnemers en pensioengerechtigden) tussen 1.000 en 10.000 ligt.

Klein pensioenfonds, hoge kosten?
Een deel van de uitvoeringskosten betreft vaste kosten. Daarnaast zijn de uitvoeringskosten afhankelijk van het aantal deelnemers. Daarom geldt dat de kosten per deelnemer over het algemeen dalen naarmate een fonds meer deelnemers heeft. Echter, diverse ogenschijnlijk vergelijkbare fondsen kennen zeer grote verschillen tussen de gemiddelde kosten per deelnemer.

In de figuur staan de gemiddelde kosten per deelnemer bij de 51 pensioenfondsen. De totale pensioenuitvoeringskosten voor deze fondsen bedragen € 46 miljoen per jaar. Met in totaal 205.000 deelnemers zijn de gemiddelde kosten per deelnemer gelijk aan € 227. Vooral bij pensioenfondsen tot 3.000 deelnemers zijn er grote verschillen. In deze categorie betalen fondsen met de hoogste kosten drie tot vier keer zo veel per deelnemer ten opzichte van de fondsen met de laagste kosten. Ook bij de grotere pensioenfondsen zijn de verschillen groot.

Controle- en advieskosten
Uit het onderzoek blijkt verder dat grote onderlinge verschillen bestaan bij de controle- en advieskosten. Deze kosten vertegenwoordigen bijna 25% van de totale uitvoeringskosten. Gemiddeld wordt door de onderzochte fondsen ruim € 200.000 per jaar uitgegeven aan controle en advies. Het bedrag per fonds loopt op van
€ 26.000 tot € 540.000 per jaar, waarbij sprake is van grote, soms onverklaarbare, variëteit. Bij 10 van de 23 pensioenfondsen met minder dan 3.000 deelnemers zijn de controle- en advieskosten ruim hoger dan € 200.000 per jaar, terwijl bij 8 van de 16 pensioenfondsen met meer dan 5.000 deelnemers deze kosten juist aanzienlijk lager zijn dan € 200.000 per jaar. In 2009 en 2010 zien we een verhoging van de advieskosten. Bij een aantal fondsen zal dit mede veroorzaakt zijn door de extra kosten die de kredietcrisis en het opstellen van herstelplannen met zich mee hebben gebracht.

Administratiekosten
De administratiekosten vertegenwoordigen bijna 60% van de totale kosten. Gemiddeld wordt aan administratiekosten ruim € 500.000 per jaar uitgegeven. De fondsen die het voordeligst uit zijn, betalen minder dan € 150.000 per jaar, terwijl andere fondsen meer dan € 1.000.000 per jaar kwijt zijn. De gemiddelde administratiekosten zijn € 126 per deelnemer. De bedragen variëren hier tussen
€ 47 en € 381 per deelnemer.

Een afnemend bedrag aan kosten per deelnemer kan worden verklaard door de vaste kosten, die bij grotere fondsen over meer deelnemers verdeeld kunnen worden. Door een betere samenwerking bij het aanstellen of oprichten van uitvoeringsorganisaties lijken hier kostenbesparingen mogelijk. Een andere oorzaak van de grote verschillen in administratiekosten kan de soms onnodig complexe pensioenregeling zijn met diverse overgangsbepalingen. Ten slotte kan het ook gewoon te maken hebben met het kostenbewustzijn van pensioenfondsen.

Accountantskosten en overige kosten
De accountantkosten bedragen 5% van de totale kosten, met gemiddeld circa € 46.000 per jaar per fonds. De accountantskosten variëren van € 15.000 tot meer dan € 100.000 per jaar. De resterende kosten betreffen overige kosten die niet nader zijn gespecificeerd.

Vermogensbeheerkosten
De Pensioenfederatie heeft in november 2011 aanbevelingen uitgebracht over de manier waarop pensioenfondsen in de komende jaren inzicht moeten geven in hun uitvoeringskosten. Dit betreffen met name kosten van pensioenbeheer, kosten vermogensbeheer en transactiekosten.

In het onderzoek van LCP zijn de vermogensbeheerkosten niet kwantitatief meegenomen. Wel is gekeken naar de wijze waarop deze kosten momenteel inzichtelijk worden gemaakt in de jaarverslagen van de onderzochte pensioenfondsen. Het blijkt dat doorgaans wel algemene vermogensbeheerkosten benoemd worden. Zeer zelden wordt echter melding gemaakt van de jaarlijkse transactiekosten en de kosten die verborgen zitten in beleggingsfondsen die door diverse pensioenfondsen aangehouden worden. Op dit vlak is nog een wereld te winnen.

Inzicht in pensioenkosten
Het onderzoek van LCP betreft in totaal 167 pensioenfondsen. Uit dit onderzoek blijkt dat een derde van de pensioenfondsen de totale uitvoeringskosten in het jaarverslag niet uitsplitst in de verschillende kostensoorten. Afgevraagd kan worden of de pensioenfondsen zich voldoende bewust zijn van de hoogte van hun uitvoeringskosten en de verdeling daarvan.

Met het oog op het Pensioenakkoord zal transparantie en beheersing van de uitvoeringskosten steeds belangrijker worden. De totaal beschikbare premie wordt immers steeds meer het uitgangspunt. Alle partijen zijn er dan bij gebaat dat van iedere ingelegde euro zoveel mogelijk aan pensioen wordt besteed.

Vrijblijvende benchmark van uw uitvoeringskosten
Bent u zich bewust van de relatieve hoogte van uw uitvoeringskosten? En kent u daarvan de oorzaken? Wilt u geadviseerd worden over mogelijke kostenbesparingen? Als u meer inzicht wilt in uw kosten en uw positie ten opzichte van andere pensioenfondsen, maak dan een afspraak voor een vrijblijvende benchmarking.

Klik hier voor het artikel in het FD over dit onderwerp. 

Klik hier voor een printbare versie van ons artikel over de grote verschillen in uitvoeringskosten bij pensioenfondsen.